岡本ゼミ

性格特性語と教科ごとの先生の印象

 

南風原「心理統計学の基礎」、有斐閣、2002にある性格特性語8語、温和、陽気、外交的、親切、社交的、協力的、積極的、素直、を用いて、国語、英語、社会、理科、数学、体育の一番その科目の先生らしい先生を思い浮かべて評定した。9人分のデータを双対尺度法で分析した結果が次図である。

上の図をクリックすると大きな図(pdfファイル)が表示される。

 

第1次元の値の大小順にデータを並べると次のようになっている。

第1次元での並べ換え

 

体1    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.603

国2    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.603

英2    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.603

社2    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.603

理2    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.603

体2    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.603

国4    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.603

体4    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.603

社8    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.603

体9    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.603

数3    1  1  1  1  1  1  1  2   -0.583

体3    1  1  1  1  1  1  1  2   -0.583

社4    1  1  1  1  1  1  1  2   -0.583

数1    1  1  1  1  1  1  1  2   -0.583

体5    1  1  1  2  1  1  1  1   -0.579

体7    1  1  1  2  1  1  1  1   -0.579

英7    1  1  1  1  1  2  1  2   -0.541

理3    1  1  1  1  2  1  1  1   -0.520

英5    1  1  1  2  1  2  1  2   -0.518

社7    2  1  1  1  1  2  1  2   -0.424

国1    3  1  1  1  1  1  1  1   -0.401

体8    3  1  1  1  1  1  1  1   -0.401

数6    3  1  1  1  1  1  1  2   -0.381

英8    3  1  1  1  1  1  1  2   -0.381

社6    3  1  1  1  1  2  1  2   -0.340

数2    1  1  3  1  1  1  1  1   -0.337

英9    1  1  3  1  1  1  1  1   -0.337

理5    1  1  2  2  2  2  1  1   -0.320

英1    1  1  2  2  2  2  1  1   -0.320

国6    1  1  1  1  2  2  2  2   -0.312

国7    1  1  3  1  2  1  1  2   -0.234

英4    1  1  1  1  2  1  3  1   -0.234

体6    3  1  1  2  1  1  2  2   -0.211

数4    3  2  1  1  1  1  1  1   -0.181

国5    1  1  2  1  2  1  3  1   -0.100

理7    2  3  1  1  2  1  1  2   -0.058

数7    2  1  1  3  2  2  1  2   -0.019

理8    1  1  3  1  3  1  1  1    0.044

国9    1  1  1  3  1  1  1  3    0.046

社1    1  3  2  1  1  2  3  2    0.204

数5    3  3  2  2  2  2  1  2    0.226

数9    1  1  1  1  1  3  3  3    0.390

理6    3  3  3  2  2  2  2  2    0.503

英3    1  2  3  1  3  1  3  1    0.550

社5    1  3  2  2  2  3  1  3    0.670

数8    1  3  3  1  3  1  3  3    0.980

理1    3  3  3  1  3  3  3  1    1.238

英6    3  3  2  3  3  3  2  2    1.310

社3    2  2  3  3  3  3  3  1    1.371

国8    3  3  3  1  3  3  3  3    1.563

理9    3  3  3  3  3  3  1  3    1.600

社9    3  3  1  3  3  3  3  3    1.620

国3    3  3  3  3  3  3  3  3    1.886

理4    3  3  3  3  3  3  3  3    1.886

上のリスト内のデータの並び方から第1次元の値が大きい先生はポジティブな意味合いのある性格特性語で否定的な評価を受けていることがわかる。

 

第2次元の値の大小順にデータを並べると次のようになる。

第2次元での並べ換え

 

英3    1  2  3  1  3  1  3  1   -0.891

社3    2  2  3  3  3  3  3  1   -0.653

数4    3  2  1  1  1  1  1  1   -0.598

理8    1  1  3  1  3  1  1  1   -0.542

数2    1  1  3  1  1  1  1  1   -0.487

英9    1  1  3  1  1  1  1  1   -0.487

数8    1  3  3  1  3  1  3  3   -0.480

数9    1  1  1  1  1  3  3  3   -0.428

社2    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.421

理2    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.421

体2    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.421

国4    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.421

体4    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.421

社8    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.421

国2    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.421

体1    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.421

英2    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.421

体9    1  1  1  1  1  1  1  1   -0.421

理1    3  3  3  1  3  3  3  1   -0.375

国8    3  3  3  1  3  3  3  3   -0.344

国1    3  1  1  1  1  1  1  1   -0.344

体8    3  1  1  1  1  1  1  1   -0.344

国9    1  1  1  3  1  1  1  3   -0.332

国3    3  3  3  3  3  3  3  3   -0.285

理4    3  3  3  3  3  3  3  3   -0.285

社9    3  3  1  3  3  3  3  3   -0.220

英4    1  1  1  1  2  1  3  1   -0.192

理9    3  3  3  3  3  3  1  3   -0.190

社4    1  1  1  1  1  1  1  2   -0.149

数1    1  1  1  1  1  1  1  2   -0.149

数3    1  1  1  1  1  1  1  2   -0.149

体3    1  1  1  1  1  1  1  2   -0.149

理3    1  1  1  1  2  1  1  1   -0.097

数6    3  1  1  1  1  1  1  2   -0.072

英8    3  1  1  1  1  1  1  2   -0.072

体7    1  1  1  2  1  1  1  1   -0.034

体5    1  1  1  2  1  1  1  1   -0.034

国7    1  1  3  1  2  1  1  2    0.110

国5    1  1  2  1  2  1  3  1    0.187

英7    1  1  1  1  1  2  1  2    0.270

社6    3  1  1  1  1  2  1  2    0.348

社7    2  1  1  1  1  2  1  2    0.391

理7    2  3  1  1  2  1  1  2    0.423

英5    1  1  1  2  1  2  1  2    0.657

社1    1  3  2  1  1  2  3  2    0.682

体6    3  1  1  2  1  1  2  2    0.714

数7    2  1  1  3  2  2  1  2    0.774

社5    1  3  2  2  2  3  1  3    0.885

英6    3  3  2  3  3  3  2  2    0.896

国6    1  1  1  1  2  2  2  2    0.994

理5    1  1  2  2  2  2  1  1    1.089

英1    1  1  2  2  2  2  1  1    1.089

理6    3  3  3  2  2  2  2  2    1.519

数5    3  3  2  2  2  2  1  2    1.565

図でも表されているように、「数5」と「理6」の先生が特に大きい値になっている。データで2の値は「わからない」という評定なので、特徴のはっきりしない先生であったと思われる。第2次元の値での並べ替えでは、「当てはまらない」を表す3の値を挟んで「当てはまる」をあらわす1のデータが並んでいるので、第2次元に表されている関係は単純な線形関係ではない。このように単純な線形関係以外をも簡単に扱えるのが双対尺度法などの特徴である。